06. Elementy rysunku technicznego

Co powinieneś wiedzieć i umieć:

  • co to jest norma
  • co to jest normalizacja
  • jakie są arkusze rysunkowe
  • jakie są podziałki rysunkowe
  • jakie są linie
  • wymieniać i przeliczać arkusze rysunkowe
  • stosować podziałki
  • stosować różne grubości linii
  • wykonać obramowanie i tabliczkę rysunkową

 

Rysunek techniczny, wykonany zarówno jako szkic — odręcznie, jak i za pomocą przyborów kreślarskich, musi odpowiadać pewnym przepisom (normom), które umożliwiają jednoznaczne zrozumienie jego treści.

Norma jest to ustalona, ogólnie przyjęta zasada, reguła, wzór, przepis, sposób postępowania w określonej dziedzinie. 

Normalizacja jest to opracowywanie i wprowadzanie w życie norm, ujednolicanie. 

 

Normy rysunkowe zawierają szczegółowo opracowane przepisy dotyczące wszystkich zagadnień związanych z wykonaniem rysunku technicznego. Normy zezwalają na przykład na to, aby w celu ułatwienia oraz uzyskania jak największej przejrzystości i czytelności rysunku – niektóre części maszynowe można było rysować w sposób uproszczony. 

Arkusze rysunkowe (PN-82/N-01616 ).

Wielkości i kształt arkuszy rysunkowych są ujednolicone. Prostokątny kształt arkusza rysunkowego został tak dobrany, żeby każdy arkusz dwa razy większy lub dwa razy mniejszy był podobny do pierwotnego,  to jest żeby stosunek dłuższego boku prostokąta do boku krótszego był zawsze taki sam. Jako podstawowy rozmiar arkusza papieru przyjęto arkusz o wymiarach 297x210 mm, oznaczając go symbolem A4. Inne rozmiary są wielokrotnymi lub podwielokrotnym A4.

Podstawowa w Polsce norma arkuszy papieru jest zgodna z międzynarodową normą ISO 216. 

Wymiary i zastosowanie formatów podstawowych
Format Wymiary po obcięciu [mm] Zastosowanie
A0 841×1189 Kreślenie dużych rysunków zestawieniowych
A1 594×841 Kreślenie rysunków zestawieniowych i aksonometrycznych
A2 420×594 Kreślenie rysunków zestawieniowych podzespołów, rysunków detali, małych rysunków aksonometrycznych
A3 297×420 Kreślenie rysunków detali, schematów
A4 210×297 Kreślenie rysunków detali, schematów

 

Formaty arkuszy

Standardowe podziałki rysunkowe (PN-80/N-01610)

W rysunku technicznym maszynowym stosuje się podziałki rysunkowe zgodne z normą PN-80/N-01610, tj.:

  • zwiększające 50:1, 20:1, 10:1, 5:1, 2:1
  • naturalną 1:1
  • zmniejszające 1:2, 1:5, 1:10, 1:20, 1:50 itd.

Podziałka rysunkowa jest to liczbowy stosunek wymiarów liniowych przedstawionych na rysunku do rzeczywistych wymiarów przedmiotu, np.:

  • jeżeli długość rzeczywistego odcinka (linii) wynosi 10 cm to w skali 1:2 będzie to 5 cm
  • jeżeli długość rzeczywistego odcinka (linii) wynosi 10 cm to w skali 5:1 będzie to 50 cm
  • jeżeli długość rzeczywistego odcinka (linii) wynosi 10 cm to w skali 1:1 będzie to 10 cm

 

Zastosowania podziałek rysunkowych
Rodzaj podziałki Podstawowe zastosowanie
50:1 Fragmenty części lub bardzo drobne części mechaniki precyzyjnej
10:1 Drobne części
5:1 Części o skomplikowanych kształtach
2:1 Detale
1:1 Detale, rysunki złożeniowe (zestawieniowe)małych urządzeń
1:2 Duże elementy, duże rysunki zestawieniowe
1:5 Rysunki zestawieniowe dużych maszyn
1:10 i więcej Rysunki budowlane

 

Linie rysunkowe ( PN-82/N-01616)

W rysunku technicznym maszynowym stosuje się linie cienkie, grube i bardzo grube. Linia cienka ma około 1/2 grubości linii grubej. W epoce rysunku ręcznego zróżnicowania grubości linii dokonywało się stosując ołówki o różnej twardości lub różne piórka tuszowe. Współczesne systemy komputerowego wspomagania projektowania dają możliwości dokładnego określania grubości linii

Linie rysunkowe

 

Rodzaj linii

Grubość

Zastosowanie

ciągła

bardzo gruba

połączeń lutowanych i klejonych
linii wykresowych

gruba

widocznych krawędzi i wyraźnych zarysów przedmiotów w widokach i przekrojach
zarysów kładów przesuniętych
krótkich kresek oznaczających końce śladów płaszczyzn przekrojów i miejsc załamania tych płaszczyzn
zarysów powierzchni obrabianych na rysunku operacyjnym i zabiegowym
linii obramowania arkusz
linii wykresowych

cienka

linii wymiarowych
pomocniczych linii wymiarowych
innych linii pomocniczych np. linii odniesienia
zarysów kładów miejscowych
kreskowania przekrojów
zarysów rdzeni gwintów, linii den rowków w wałkach wielowypustowych oraz linii den wrębów kół zębatych, ślimaków i innych przedmiotów mających szereg powtarzających się regularnie wgłębień
osi kół o średnicy ≤12mm oraz innych osi przedmiotów o wymiarze a≤12mm
linii przenikania w miejscach łagodnie zaokrąglonych przejść z jednej powierzchni w drugą
zarysów powierzchni nie obrabianych na rysunkach operacyjnych i zabiegowych
znaków chropowatości
ramek oznaczeń tolerancji kształtu i położeń
zarysów przedmiotów przyległych, dorysowanych dla celów orientacyjnych
linii wykresowych

kreskowa

cienka

zarysy i krawędzie niewidoczne

punktowa

gruba

powierzchnie powlekane

cienka

osi symetrii i śladów płaszczyzn symertii
osi okręgów o średnicach ponad 12mm oraz innych osi przedmiotów o wymiarze a>12mm

dwupunktowa

cienka

skrajne położenia elementów ruchomych
wyfrezowane krawędzie

falista¹

cienka

urwania i przerwania obiektów

zygzakowa

cienka

urwania i przerwania obiektów

  

Obramowanie arkuszy. 

Używany do rysunków szkolnych format A4 przed obcięciem ma wymiary 312x225 mm. obrzeże arkusza a ulegające zabrudzeniu i niszczeniu odgraniczamy od powierzchni użytkowej linią obramowania b biegnącą równolegle do linii cięcia c w odległości 5 mm. Rysunek i tabliczka rysunkowa mogą zajmować całą powierzchnię arkusza ograniczoną przez linię obramowania.

 

Tabliczka rysunkowa (PN-82/N-01616 ).

Znaczną część objaśnień i uwag, w które trzeba zaopatrzyć rysunek, zestawiamy w specjalnej tabliczce rysunkowej, którą umieszcza się w prawym dolnym rogu arkusza tak, żeby jej odpowiednie boki pokrywały się z linią obramowania. Boki tabliczki narysowane są linią ciągłą grubą i pokrywają się z linią obramowania.

Tabliczka rysunkowa

 

 

 Zadanie do wykonania na zajęciach:

1. Przerysuj tabelę, oblicz i uzupełnij wymiary dla poszczególnych podziałek

Wielkość naturalna

Podziałka powiększająca

Podziałka pomniejszająca

10:1

5:1

3:1

2:1

1:10

1:5

1:3

1:2

10 cm

   

 

 

   

 

 

20 cm

   

 

 

   

 

 

40 cm

   

 

 

   

 

 

100 cm

   

 

 

   

 

 

2. Policz i zapisz ile razy arkusz formatu A4 zmieści się w arkuszu A0. 

3. Na przyniesionej kartce wykonaj obramowanie i tabliczkę rysunkową.

 

Praca domowa

przynieść na następną lekcję 3 kartki brystolu A4 z obramowaniem i tabliczką rysunkową

Joomla Templates by Joomla-Monster.com