12. Od włókna do ubrania

Podstawowe terminy:

1. włókno – podstawowa jednostka struktury wielu materiałów, która charakteryzuje się znaczną długością i niewielkim przekrojem.

włókna naturalne, dzielą się na:

  • włókna pochodzenia roślinnego (celulozowe), występujące w wielu roślinach włóknistych, takich jak len, bawełna, konopie, ramia, juta, sizal, abaka, pokrzywa, drewno i innych
  • włókna pochodzenia zwierzęcego (białkowe) to jedwab, wełna, sierść i włosy
  • włókna mineralne występujące naturalnie w wielu minerałach takich jak np. azbest

włókna sztuczne

  • oparte na celulozie np. octan celulozy
  • włókna szklane
  • oparte na syntetycznych polimerach: nylon, aramidy, włókna poliakrylonitrylowe (tzw. sztuczna wełna – anilana), włókna poliestrowe (np. elana), włókna poliuretanowe (np. lycra)

 

Z włókien produkuje się m.in:

  • filce bite i włókniny – wyroby uzyskiwane przez spilśnianie lub sklejanie włókien
  • laminaty – tworzywa kompozytowe, w których włókna występują w postaci mat włókiennych włóknin lub w formie warstw tkanin
  • tworzywa zbrojone – w których włókno wymieszane ze stopami polimerów tworzy materiały konstrukcyjne o bardzo dużej wytrzymałości (np. karbon)
  • przędze – półprodukt do wykonywania wielu innych wyrobów włókienniczych. Z przędz produkuje się:
    • nici – produkt otrzymywany z przędzy stosowany m.in. w przemyśle odzieżowym lub obuwniczym
    • liny – wykonywane jako skręcane z wielu nitek przędzy lub jako plecione
    • tkaniny – stosowane w wyrobach odzieżowych, tapicerskich, dekoracyjnych i wielu innych
    • dzianiny, koronki, plecionki – podobnie jak tkaniny stosowane w wyrobach odzieżowych, tapicerskich, dekoracyjnych i wielu innych.
    • filce tkane – odmiana filcu otrzymywana podobnie jak sukno
    • włókniny przeszywane – wyroby otrzymywane z wielu nitek przędzy ułożonych równolegle i połączonych techniką przeszywania.

2. tkanina - (szczegółowy opis) wyrób włókienniczy płaski powstający w wyniku przeplatania ze sobą (według założonego splotu) wzajemnie prostopadłych układów nitek osnowy i wątku.

Proces wytwarzania tkaniny nazywa się tkaniem i wykonywany jest na krosnach tkackich (ręcznych lub mechanicznych). Półproduktem do produkcji tkanin jest przędza tkacka.

3. dzianina - (szczegółowy opiswyrób włókienniczy płaski powstający przez tworzenie rządków lub kolumienek wzajemnie ze sobą połączonych oczek. 

Przędza w dzianinie ma bardzo duże wrobienie, dzięki czemu dzianina jest bardzo elastyczna i rozciągliwa we wszystkich kierunkach. Dzianina w przeciwieństwie do tkaniny tworzona jest z jednej nitki na szydełkarkach lub też jednej, lub wielu osnów, na osnowarkach. Dzianiny mogą być gładkie, wzorzyste, ażurowe, fakturowane lub z okrywą włókienną

 

4. konserwacja odzieży - utrzymywanie materiałów, z których wykonana jest odzież, w czystości i ochrona przed niszczącymi czynnikami te materiały.

 

Właściwości różnych materiałów włókienniczych

  • DZIANINA - duża elastyczność, rozciągliwość we wszystkich kierunkach, miękkość, przewiewność, mała stabilność wymiarów
  • WEŁNA - naturalne włókna ze skóry zwierzęcia: przewiewna, ogrzewająca, dobrze pochłania wilgoć, nie zmienia rozmiarów i nie mnie się - jest odporna na deformację i marszczenie. Posiada duże pole zastosowań dla damskiej męskiej i dziecinnej odzieży.
  • BAWEŁNA - materiał produkowany z bawełny albo włókien sztucznych, odpadów włókienniczych tego włókna albo mieszaniny takich włókien, które mają podobny charakter do włókna bawełnianego. Jest miękki, łatwy w konserwacji i jest dobrym termicznym materiałem izolacyjnym. Wytrzymały, przewiewny i chłonny. Ma szeroki zakres wykorzystań, które obejmują części garderoby na bieliznę, damską, męską i dziecięcą i modne dodatki.
  • WISKOZA - jest włóknem otrzymanym z celulozy i ma wszelkie cechy bawełny. Odzież uszyta z wiskozy jest przewiewna, przyjazna dla skóry i wygląda jak bawełna lub wełna, a w dotyku jest bardzo delikatna. Materiał, to bardzo przyjemny dla ciała trykot.
  • POLIESTER - jest włóknem syntetycznym, nie gniecie się i jest łatwy w pielęgnacji. Charakteryzuje się stabilnością kształtu, wysoką odpornością na marszczenie i wytrzymałością. Stosowany najczęściej w eleganckich kompletach do pracy – marynarkach, spodniach w kant, spódnicach.
  • STRETCH - materiał typu stretch. Rozciągliwa tkania wytwarzana za pomocą połączenia specjalnych elastycznych nici na nierozciągliwych przędzach. Ma różny wygląd powierzchni i wykorzystuje różne surowce. Jest w płóciennym lub skośnym splocie. Jej elastyczność może być podłużna, odwracalna lub posiadać jednocześnie te obydwie cechy. Stosowana do spodni i odzieży sportowej. Nazwa wskazuje, najbardziej widoczną cechę tkaniny.
  • BI-STRETCH/BISTRECZ - jest rozciągliwy i z delikatnym połyskiem. Bardzo ładnie układa się na sylwetce. Stosowany również w eleganckich kompletach do pracy – marynarkach, spodniach w kant, spódnicach.
  • ORTALION - rodzaj sportowej, nieprzemakalnej tkaniny sztucznej, to 100% poliester - lekki, wodoszczelny, często z połyskiem.
  • MIKROFIBRA - typ mikrowłókna składający się z odpowiedniej mieszanki bardzo cienkich włókien poliestrowych i poliamidowych (nylon) - 70% poliestru i 30% poliamidu (nylonu) – bielizna . Cechują ją bardzo cienkie włókna. Mikrofibra jest powszechnie stosowana w produkcji odzieży, głównie bielizny. 
  • POLIAMID - włókna syntetyczne z wysoką odpornością na rozerwanie i na ścieranie się. Znane pod nazwami handlowymi Nylon i Perlon. Są bardzo wytrzymałe i łatwe do prania. Z powodu ich niskiej temperatury topnienia, nie wytrzymują wysokich temperatur. Stosuje się je na przykład do wysokiej jakości pończoch, bielizny damskiej, gorsetów i na góry sukienek oraz do strojów kąpielowych.
  • ELASTAN - przędza typu elastan, znana również pod nazwą Spandex (Lycra – nazwa zastrzeżona). Jest to włókno bardzo rozciągliwe, o dużej rozprężności, a przede wszystkim wytrzymałe i przy tym miękkie i bardzo miłe w dotyku. Wykorzystywane jest do produkcji strojów kąpielowych i odzieży sportowej. Produkty mające w swym składzie elastan wspaniale dopasowują się do figury, są wygodne i bardzo praktyczne. Dodatek elastanu - bardzo rozciągliwego włókna powoduje, że produkt wspaniale dopasowuje się do figury. Równocześnie jest bardzo miły w dotyku.
  • AKRYL - syntetyczne włókno bardzo miękkie i puszyste. Bardzo podobny do wełny, nie kurczy się, ciężko zmienia się w filc i jest łatwy do prania. Jest czuły na wysokie temperatury, ale z zasady jest łatwy do prasowania.
  • JEDWAB - materiał produkowany z naturalnego lub sztucznego jedwabiu. W większości przypadków materiał ma połyskującą powierzchnię. Bardzo mocny, ma właściwości termoregulacyjne. Specjalne wykończenia mogą spowodować zmiany w wyglądzie lub innych właściwościach. Wykorzystywany najczęściej na bieliznę, damskie i dziecięce sukienki, bluzki, płaszcze, modne akcesoria i podszewki w męskiej odzieży.
  • LEN - produkowany z włókna lnianego lub jego mieszanki z włóknami bawełny lub sztucznymi włóknami nadającymi mu wygląd i charakter włókna lnianego. Wyróżniający się naturalnym połyskiem, gładkością i nierównomiernością. Nieco sztywny i zimny w dotyku. Jest odporny na brud i łatwo się pierze. Stosowany na bieliznę, damskie sukienki i kostiumy, męskie garnitury, odzież roboczą a także do celów technicznych. Len - potoczna nazwa tkanin wytwarzanych z czystej przędzy lnianej lub z dodatkami włókien bawełnianych, wełnianych, poliestrowych itp. Dodatek włókien poliestrowych (elana) do lnu, zmniejsza podatność na gniecenie przy zachowaniu podstawowych cech tkaniny lnianej. 
  • JUTA - tkanina wykonana z włókien Juty, rośliny włóknistej, dostarczającej włókien przędnych. Występuje w kolorze szarym lub naturalno-złotym o splocie płóciennym.
  • AKSAMIT - tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową (bawełnianą, jedwabną lub wełnianą - plusz) uzyskiwana przez wprowadzenie między nitki osnowy i wątku dodatkowych nitek runowych w formie pętelek nierozciętych (aksamit pętelkowy) lub rozcinanych (aksamit strzyżony).
  • ATŁAS - gładka tkanina, wytwarzana z różnych surowców, która z jednej strony jest błyszcząca, a z drugiej (lewej) matowa. Wytwarzana z przędzy bawełnianej lub włókien wiskozowych splotem tkackim atłasowym. Stosowany na bieliznę, ubrania, podszewki, suknie. 
  • DŻINS/JEANS - tkanina bawełniana wykonana w splocie skośnym, używana przede wszystkim do produkcji ubrań dżinsowych. Najczęściej z tej tkaniny produkuje się spodnie, tzw. dżinsy, ale również bluzy, kurtki, koszule, sukienki. Charakteryzuje się stosunkowo dużą wytrzymałością. Polska odmiana dżinsu to teksas.
  • ETAMINA - rodzaj bawełnianej tkaniny o splocie płóciennym. Charakterystyczną cechą etaminy jest ażurowość. Pierwotnie etamina była tkaniną jedwabną. Stosowana jest na różnego typu koszule, bluzki oraz bieliznę. Nazwą etamina określa się cienkie tkaniny bawełniano-poliestrowe o splocie płóciennym i podobnym do etaminy zakresie zastosowań. 
  • FLANELA - miękka i lekka tkanina bawełniana lub wełniana o dobrych właściwościach termoizolacyjnych, należąca do grupy tkanin z okrywą runową (włókienną). Stosowana do wyrobu ubrań, bielizny (zwłaszcza piżam), pościeli.
  • FLAUSZ - podwójna, bardzo miękka tkanina wełniana lub bawełniana z przędzy zgrzebnej, drapana i strzyżona. Używana jest do produkcji ciepłych okryć wierzchnich. 
  • KASZMIR - miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich, charakteryzująca się bardzo cienkimi włóknami o grubości 16-18 mikrometrów, co zapewnia jej wyjątkową puszystość. Naturalne kolory to szary, brązowy lub biały.
  • MUŚLIN - cienka tkanina jedwabna, bawełniana, wełniana.
  • NYLON - wytrzymała i wodoodporna tkanina. Im większa liczba włókien tym większa wytrzymałość tkaniny.
  • SATYNA - rodzaj atłasu, tkanina, której prawa strona ma splot atłasowy wątkowy, zwany splotem satynowym, lewa (błyszcząca) - splot atłasowy osnowowy; używana na sukienki.
  • SZTRUKS - prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana, z której szyje się spodnie, marynarki spódnice.
  • TAFTA - gęsta i sztywna tkanina wykonana z naturalnego jedwabiu, szeleszcząca i mieniąca się przy poruszaniu. Wykorzystywana najczęściej w sukniach wieczorowych i balowych, eleganckich bluzkach. 
  • FROTTE - tkanina z okrywą pętelkową, wytwarzana na specjalnych krosnach. Zastosowanie głównie przy produkcji ręczników, bielizny kąpielowej, pościelowej. 
  • POLAR - rodzaj tkaniny wykonanej z PET i innych tworzyw sztucznych. Charakteryzuje się hydrofobowością i dobrą izolacją ciepła, posiada dużo lepsze właściwości termoizolacyjne niż wełna, a w przypadku zamoczenia nie traci tych właściwości. Wykorzystywana jest do wytwarzania odzieży sportowej, zimowej i jesiennej.
  • WELUR - tkaniny z okrywą włókienną (włosową – plusz). Różne nazwy poszczególnych typów tkanin wynikają z różnych technik wytwarzania lub drobnych różnic w wyglądzie, jednak cechą wspólną wszystkich tych tkanin jest puszystość. 
  • ŻORŻETA - rodzaj przezroczystej tkaniny o splocie płóciennym. Wyrabiana jest z wełny, bawełny, lub jedwabiu. Jest jednobarwną tkaniną o nieregularnie zmarszczonej powierzchni.

 

Zastosowanie różnych materiałów włókienniczych

  • TKANINY - przy produkcji dywanów, ubrań, pościeli, wyroby dekoracyjne (np. zasłony), materiały opatrunkowe (np. gaza)
  • DZIANINA - to swetry, czapki, rajstopy, medycyna , odzież sportowa, bielizna, materiały tapicerskie, materiały opatrunkowe (np. bandaż)
  • WYROBY PLECIONE -  Koszyki, koronki, tiule, meble rattanowe, wycieraczki słomiane
  • PRZĘDZE - ręczniki, zasłony, wykładziny podłogowe, materiały izolacyjne, ręczniki
  • WŁÓKNIN - podpaski, pieluchy, materace, materiały dźwiękochłonne, materiały ocieplające,  materiały opatrunkowe (np. podstawa plastrów)

  

źródło: “Proste i modne szycie

 

Sposoby konserwacji ubrań:

  • wietrzenie,
  • pranie,
  • chlorowanie, 
  • czyszczenie chemiczne,
  • suszenie,
  • prasowanie,
  • konserwacja/impregnacja.

 

 

Joomla Templates by Joomla-Monster.com