Nieletni w świetle obowiązującego prawa

Ustawa z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich reguluje odpowiedzialność nieletnich, którzy popadli w konflikt z prawem bądź wykazują przejawy demoralizacji. Należy pamiętać, ze w świetle ustawy określenie „nieletni” nie oznacza  osoby niepełnoletniej, jak potocznie rozumiany jest ten zwrot.
Zgodnie z art.1 § 1 przepisy ustawy stosuje się do różnych grup wiekowych (od 0 do 21 lat):

  • w zakresie zwalczania i zapobiegania demoralizacji – w stosunku do osób, które nie ukończyły 18 lat,
  • w postępowaniu o czyny karalne – w stosunku do osób, które dopuściły się takiego czynu po ukończeniu 13 lat, ale nie ukończyły lat 17,
  • w zakresie wykonywania środków wychowawczych lub poprawczych – do ukończenia przez sprawcę 21 lat.

W myśl art. 2 przewidziane w ustawie działania podejmuje się, gdy nieletni wykazuje przejawy demoralizacji lub dopuści się czynu karalnego.

Przez czyn karalny rozumie się przestępstwa określone m. in. w następujących artykułach kodeksu wykroczeń:

  • art. 51 – zakłócanie porządku i spokoju publicznego,
  • art. 69 – przeciwko instytucjom państwowym (niszczenie znaków umieszczonych przez organ państwowy),
  • art. 74 i 76 – przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji, np. uszkodzenie znaku drogowego, rzucanie kamieniami w pojazd mechaniczny będący w ruchu,
  • art. 119, 122, 124 – przeciwko mieniu, np. kradzież, paserstwo, niszczenie cudzej rzeczy, gdy jej wartość nie przekracza 250zł,
  • art. 143 - przeciwko urządzeniom użytku publicznego, np. zniszczenie oznaczenia nazwy ulicy.

W praktyce oznacza to, że wobec ucznia , który skończył 13 lat, sąd rodzinny może zastosować przewidziane w ustawie środki (łącznie z umieszczeniem w zakładzie poprawczym), jeżeli dopuści się czynu karalnego, czyli np.  pobije kolegę, umyślnie wybije szybę sąsiadowi czy kupi kradziony telefon komórkowy.

 

Co to jest demoralizacja


  Jest to  pewne rozprężenie, zwłaszcza moralne, zepsucie, rozluźnienie dyscypliny, karności. Każdy z nas kiedy uzyska informacje o demoralizacji nieletniego ma społeczny obowiązek zawiadomienia o tym fakcie rodziców lub opiekunów prawnych, szkołę, Sąd Rodzinny lub Policję.

Jeżeli jesteś osobą, która ukończyła 13 lat, a nie ukończyła 17 lat  poniesiesz odpowiedzialność prawną za popełnione czyny karalne.

Czynem karalnym będzie skutek Twojego zachowania, postępowania czyli popełnienie wykroczenia lub przestępstwa.

Pamiętaj, że Twoje złe zachowania to również objawy demoralizacji, za które będziesz odpowiadał do 18 roku życia

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich wymienia w szczególności następujące formy demoralizacji:

  • naruszenie zasad współżycia społecznego (szkodzenie innym);
  • popełnienie czynu zabronionego;
  • systematyczne uchylanie się od obowiązku szkolnego lub kształcenia zawodowego (wagary);
  • używanie alkoholu lub innych środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia (alkohol, papierosy, tabaka, środki odurzające lub psychotropowe, grzyby i rośliny halucynogenne, kleje itp.);
  • uprawianie nierządu;
  • włóczęgostwo (ucieczki z domu, żebractwo);
  • udział w grupach przestępczych. 


Ustawa przewiduje, że zwalczanie demoralizacji nieletnich powinno być realizowane przy pomocy środków wychowawczych i poprawczych. Środki wychowawcze mogą być stosowane wobec nieletnich, którzy wykazują objawy demoralizacji, jak również wobec tych, którzy popełnili czyn karalny.

Środki wychowawcze to:

  • upomnienie,
  • zobowiązanie do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia szkody, przeproszenia pokrzywdzonego, podjęcia nauki lub pracy, zaniechania używania alkoholu lub środków odurzających,
  • nadzór rodziców,
  • nadzór kuratora,
  • skierowanie do ośrodka terapeutycznego,
  • zakaz prowadzenia pojazdów,
  • przepadek rzeczy uzyskanych w popełnieniu czynu karalnego,
  • umieszczenie w rodzinie zastępczej, w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo młodzieżowym ośrodku socjoterapii.

Środek poprawczy, w postaci umieszczenia w zakładzie poprawczym, stosujemy wobec nieletniego, który popełnił czyn karalny oraz jeżeli przemawia za tym wysoki stopień demoralizacji, charakter czynu, a także wówczas, gdy inne środki okazały się nieskuteczne.

Decydując się na zastosowanie konkretnego środka, Sąd Rodzinny ma zawsze na uwadze dobro nieletniego, osiągnięcie korzystnych zmian w jego osobowości i zachowaniu.


Społeczny i prawny obowiązek reagowania na demoralizację i przestępczość nieletnich

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich  w art. 4 przewiduje:

§ 1 Każdy, kto stwierdzi istnienie okoliczności świadczących o demoralizacji nieletniego, w szczególności naruszanie zasad współżycia społecznego, popełnienie czynu zabronionego, systematyczne uchylanie się od obowiązku szkolnego lub kształcenia zawodowego, używanie alkoholu lub innych środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, uprawianie nierządu, włóczęgostwo, udział w grupach przestępczych, ma społeczny obowiązek odpowiedniego przeciwdziałania temu, a przede wszystkim zawiadomienia o tym rodziców lub opiekuna prawnego, szkoły, sądu rodzinnego, Policji lub innego właściwego organu.

§ 2 Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu czynu karalnego przez nieletniego, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym sąd rodzinny lub Policję
Niewywiązanie się z tych obowiązków nie przewiduje żadnych sankcji prawnych, lecz jedynie sankcje moralne. Celem zawiadomienia jest podjęcie właściwych czynności przeciwdziałających demoralizacji. Osoba zawiadamiająca ma prawo do samodzielnych działań zapobiegawczych, np. zwrócenia nieletniemu uwagi, przeszkodzenie w dokonaniu czynu karalnego, przeszkodzenie w ucieczce.

§  3 Instytucje państwowe i organizacje społeczne, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przez nieletniego czynu karalnego, ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym sąd rodzinny lub Policję oraz przedsięwziąć czynności niecierpiące zwłoki, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów popełnienia czynu.
 

Joomla Templates by Joomla-Monster.com